Cung Đàn Dang Dở Trăng Thu Sầu Thảm

 

Bình thơ Giang Hoa và Lu Hà

Suối Nguồn ...

 

Trăng thanh gội tóc sương trời

Giọt rơi kẽ lá giọt khơi suối nguồn

Thầm nâng bóng nguyệt bên khuôn

Tình ôm tuyết lạnh lệ tuôn úa lòng ...

Chuyện Bất Ngờ Thơ Xướng Họa

 

Hồn thơ đường thi của Hà lão phu tưởng lâu ngày gía băng bên chậu kiểng đặt ngoài cửa bệ sổ? Vì đã lâu vắng bóng khách làng chơi thơ đường ưng ý. Bỗng nhiên trên trời rơi xuống một thiếu phụ sương pha tuyết nguyệt thỏ thẻ bên tai: Lang quân ơi! Kiếp trước thiếp và chàng thường hay thù tạc với nhau. Không lẽ Chiêu Hổ quên Hồ xuân Hương này rồi sao? Mình bàng hoàng rụi mắt tự hỏi: Ta là Trang Sinh hoá bướm hay Thuần Vu Phần ngồi gốc cây hoè nằm mộng làm thái thú quận Nam Kha hay sao? Mới lồm cồm ngồi dậy mở máy tính ,thấy tin nhắn của nữ sĩ Nguyễn Bích Yến tức Giang Hoa về một bài đường thi mới làm. Thấy bài thơ hay ý thứ sâu sắc thâm trầm tình thì lai láng nên lão họa ngay.


Sầu Mộng Canh Thâu

họa thơ Giang Hoa: Gió Trở Trời

 

Lá thu rơi rụng vọng tơ trời

Rặng liễu cầm canh giọt lệ rơi!

Thiếu phụ phòng không sầu trở giấc
Tùng quân vắng bóng mộng chưa rời
Thuyền tình giông bão bao từng trải
Biển ái bình yên đã hết thời

Chớm Thu Nức Nở Tiếng Thu

 

Bình thơ Giang Hoa - Lu Hà: “Chớm Thu“ và “Tiếng Thu“

 

Đã lâu lắm Lu Hà tôi hay làm thơ cảm hứng. Nghĩa là thơ không phải từ một chút tình riêng tư, từ cõi lòng tâm hồn mình do ai oán khổ đau nhớ thương ai đó mà viết ra. Cuộc đời yêu đương trầm luân thì đã viết hết cả rồi. Nhưng Lu Hà tôi lại thấy rung động xốn xang xao xuyến với nhân tình thế thái mà xúc động thành thơ. Khi nghe một bài hát, một đoạn văn tự sự của ai đó, một tiếng thở dài bâng quơ não nùng của người qua đường, gió thổi mây bay, một bài thơ vô tình đọc được. Tất cả là những vỉa than thiên nhiên mênh mông vô tận. Mình nhặt những mẩu than rơi vãi mà nhìn ngắm nó tìm ra cái cốt của than, dù là than bùn, than thô hay than rác rưởi cũng được, mình sẽ cho nó vào lò luyện than của tâm não trí tượng tượng thần thánh của riêng mình mà luyện ra một thứ than cốc tuyệt hảo cống hiến cho đời.

 

Chia Sẻ Tình Thơ Cùng Nữ Thi Sĩ Mai Hoài Thu

 

Đã lâu lắm tưởng như tôi đã quyên bẵng đi Mai Hoài Thu, một cô em gái thơ rất dịu dàng đáng yêu thiết tha vô cùng. Thơ Thu, tâm hồn, lời thơ thỏ thẻ tâm tình của Thu đã trở thành những lời hát ru trong những đêm trường mộng tưởng huyền hoặc của tôi.

Thời gian qua tôi miên man say đắm với biết bao cô thuyền quyên thục nữ trên mạng Facebook, nhưng làm sao tôi có thể quên Thu được, một nàng thơ có nhiều kỷ niệm thơ ca, ảnh hưởng rất nhiều cho những sáng tác của tôi. Hôm nay bỗng nhiên thấy Thu gửi hai bài thơ được phổ nhạc vào trang của tôi và làm tôi xúc động. Tôi nhớ lại nhiều năm qua về Thu và các nàng thơ khác. Tôi muốn ghi lại những lời trang trọng ngưỡng mộ nhất về Thu.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 155

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 26“

 

Bùi Kiệm giở cả trò đặc công đánh du kích nửa đêm đột nhập phòng ngủ của nàng Kiều Nguyệt Nga định cưỡng hiếp nàng nhưng sự bất thành. Bùi cha phải khuyên con trai nhẫn nại, kiên trì nàng Kiều bây giờ ở nhà ta như cá nằm trong chậu, chim nhốt trong lồng, kiến bò miệng chén còn chạy đi đâu nữa?

 

“Cá trong chậu đừng hòng chạy thoát

Chim nhốt lồng định đoạt khó chi?

Con đừng nóng vội sân si

Để cho thiên hạ xầm xì nhỏ to

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 154

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 25“

 

Nàng Kiều nguyệt Nga chọn cách tự vẫn để chung tình với Lục Vân Tiên, quyết không chịu làm tỳ thiếp cho giặc Ô Qua, dù cho có được sắc phong làm hoàng hậu ở xứ phù tang. Nàng không muốn để cho cha con ngã gian thần Thái Sư đắc ý. Nhưng dưới thủy cung mẫu thân của nàng được Phật bà Quan Âm mách bảo đã bơi đến nâng đỡ con gái nổi lên và sóng đánh dạt vào bờ, cũng may thay như chồng chưa cưới của nàng là Lục Vân Tiên được một ông lão đánh cá giúp đỡ.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 153

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 24“

 

Kiều nguyệt Nga với tất cả tâm hồn trái tim nàng đã dành trọn vẹn cho chàng Lục vân Tiên, nàng biết rõ ràng Lục vân Tiên không hề yêu Võ thể Loan, vì mối nhân duyên này là do cha chàng xếp đặt. Ông cụ đồ họ Lục vì quá yêu thương đứa con trai độc nhất của ông mà ông đích thân chọn vợ cho con trai. Sẵn có Võ Công cùng là bạn học ngày xưa, là môn đệ vạn bối của thày Khổng- Mạnh nên ông nghĩ người quân tử không lẽ ăn ở hai lòng, ông không hề biết Võ Công bên Hàn Giang là một điền chủ tham lam bóc lột hà hiếp dân nghèo thậm tệ. Một kẻ xanh vỏ đỏ lòng tiền hậu bất nhất gian xảo. Khi con trai ông bị mất tích, nghe thiên hạ đồn đoán thì bên nhà họ Võ trở mặt, trong khi đó nàng Kiều nguyệt Nga lại sang xin ông nhận nàng là con dâu, dù chỉ là tượng trưng. Nàng xin thay chàng Lục vân Tiên chăm sóc phụng dưỡng ông. Nay phải đi cống Ô Qua theo lệnh triều đình nàng để lại vàng bạc tiền của để Lục ông tĩnh dưỡng tuổi già, thật là chu đáo cảm động vô cùng.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 152

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 23“

 

Thu Hà ơi! Em ngâm quá tuyệt vời. Câu truyện thơ hấp dẫn vô cùng khi ngâm khi đọc. Cả một trường ca anh hùng trung hiếu nghĩa hiệp dài dằng dặc, có những trích đoạn, nếu có thể em vận dụng sen kẽ vào đó các thể loại muôn màu muôn sắc theo anh đề nghị ví dụ như hát nói, trống quân, hát sẩm, điệu sa mạc, vọng cổ, cải lương, quan họ v.v… Muôn hình muôn vẻ làm cho cả tác phẩm truyện thơ hấp dẫn sống động. Cứ như thế em là một nhân vật đầu tiên trong lịch sử ngâm thơ anh Lu Hà giàu hình ảnh ngữ điệu. Nếu có thể em bắt chước cả giọng con nhà tướng ở một đoạn nào đó đọc lên sang sảng trước ba quân nghe mới thấy lạ tai thú vị lắm. Em diễn xuất quá đạt, anh nghe xúc động vô cùng.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 151

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 22“

 

Song thất lục bát là thể thơ độc đáo của dân tộc, một viên đá kim cương bị thời gian bụi phủ lu mờ, bị lãng quên thất lạc trong dân gian vì không có người chuyên tâm đào sâu nghiên cứu nó, phát triển nó một cách có hệ thống bài bản. Người Việt mình vốn dĩ háo danh tham lam, chỉ mong mình được nổi tiếng dù chỉ một phút lóe lên huy hoàng rồi vụt tắt cũng mãn nguyện lắm rồi. Nhiều người không hiểu gì về thơ, cả đời không làm nổi một bài thơ cũng viết bình luận, khen chê thơ thiên hạ theo cảm tính, theo cái ngu dốt riêng của mình. Tôi nói thẳng xin đừng tự ái mà giận tôi giống như khi bàn về võ học thì ít ra anh phải hiểu về võ học như trung bình tấn, kim kê độc lập, vịnh xuân quyền, thiên long bát bộ, trảo mã tấn v.v… là gì thì mới nên bàn về võ học. Họ giống như 5 anh mù nói chuyện huyên thuyên về con voi. Anh thứ nhất sờ trúng cái chân thì bảo con voi giống cái cột nhà. Anh thứ hai sờ trúng cái đầu thì bảo con voi giống như tảng đá. Anh thứ ba sờ trúng cái đuôi thì bảo con voi giống con trăn. Anh thứ tư sờ trúng cái của quý của con voi đực thì bảo con voi giống cái chày giã gạo. Anh thứ năm sờ trúng chỗ của quý của con voi cái thì bảo con voi giống cái hang đá mọc rêu ẩm ướt, đút lọt cả hai bàn tay vào mà không sợ bị kẹt vào trong. Tôi đã nhấn mạnh đặc điểm thơ song thất lục bát là để ngâm; cái hay là bởi các vần trắc liên kết với nhau xâu chuỗi theo một nguyên tắc lô rich. Nên nghệ sĩ rất dễ mệt phải dùng nhiều hơi thở, vì vậy phải tùy cơ mà ứng biến không nhất thiết cứ phải theo mãi một làn điệu mà phải luôn biến hóa lúc ngâm, lúc đọc, lúc sa mạc hát sẩm, lúc vọng cổ v.v...Giống như nhân vật Châu bá Thông trong tiểu thuyết kiếm hiệp của Kim Dung.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 150

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 21“

 

Đây là một truyện thơ dài viết theo thể song thất lục bát, cũng có chương hồi tình tiết gay cấn, nghệ thuật thắt nút cởi nút, tạo mâu thuẫn rồi giải quyết mâu thuẫn nên chỉ mong được nghệ sĩ Thu Hà nhận ra khi diễn ngâm. Đây không phải là một bài thơ bình thường mà là một sự đan xen cứ hai câu thất thì lại hai câu lục bát. Đặc điểm của hai câu song thất chỉ cần chú ý chữ cuối cùng của câu 1 phải vần với chữ số 5 của câu 2 như chữ „“đó“ vần với chữ “tỏ“. còn câu 2 chữ số 3 luôn luôn là vần bằng như chữ “riêng” ở đây. Câu đầu tiên: Chuyện kể tiếp nguyệt có 4 vần trắc liên tiếp, nên theo tôi ngâm được thì ngâm không thì đọc thơ, nói thơ là tốt nhất. Thơ đường luật trong mấy nghìn năm nay các nhà nho phần lớn chỉ đọc, ngày nay mới có người ngâm như Thúy Mùi ngâm thơ Hồ Xuân Hương vậy.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 149

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 20“

 

Sáng mồng một tết Tây Lịch, năm 2020 khai bút mừng xuân. Thông thường người ta hay làm thơ, các cụ đồ có truyền thống làm thơ đường hay viết câu đối tết. Còn tôi thì phá lệ ngồi viết bình giảng thơ tôi làm ra, được nghệ sĩ Trần Thu Hà diễn ngâm video tới số 20 về cuộc đời chàng thanh niên miền Nam có tên gọi là Lục vân Tiên. Chàng là một người anh hùng cái thế đã chìm đắm đi trong giấc ngủ của tôi và buổi sáng ngủ dậy, tôi say xưa viết về chàng như viết chính về cuộc đời tôi vậy. Phải chăng tôi đã hóa thân thành một Lục Vân Tiên của thế kỷ thứ 21? Song thất lục bát viết thành trường ca theo đúng luật bằng trắc khăng khít chuẩn xác như rui mè xà ngang; cột dọc vào mộng khớp với nhau như tình chàng nghĩa thiếp. Tới nay tôi vẫn thấy chỉ có Nguyễn gia Thiều và Đoàn thi Điểm? Sao mà hiếm hoi và ít ỏi quá vậy? Tôi biết Thu Hà rất mệt mỏi mỗi khi phải uốn giọng cong lưỡi cho cao vút lên, trầm bổng thanh giáng bởi các âm vần trắc. Người ta bảo, thơ song thất lục bát là lối thơ quý tộc cung đình viết ra là để ngâm như Cung Oán Ngâm Khúc và Chinh Phụ Ngâm. Không phải đơn thuần cả hai tác phẩm này đều có chữ “ngâm“ kèm theo. Vương tử Trực là người hiểu hơn ai hết về tài năng của Lục vân Tiên về lĩnh vực văn chương cũng như võ học và rất lấy làm nuối tiếc cho đất nước mất đi một nhân tài.

 

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 148

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 18“

 

Tôi nghĩ cụ Nguyễn Đình Chiểu xây dựng nhân vật Hớn Minh có thể do ảnh hưởng bởi nhân vật Từ Hải trong truyện Kiều của cụ Nguyễn Du và nhân vật Lỗ Đạt tức Hoa hoà thượng Lỗ trí Thâm trong truyện Thủy Hử của nhà văn Thi Nại Am bên Tàu. Cả ba đều là hòa thượng, tính cách rất giống nhau, anh hùng trượng nghĩa hảo hán giang hồ tuấn kiệt. Nhưng Hớn Minh này sau khi giúp triều đình thì ung dung tự tại tiếp tục tu hành, tuổi thọ rất cao không chết oan uổng như Từ Hải và Lỗ trí Thâm oán hận đầy mình. Còn tôi cứ theo cái sườn thơ lục bát định sẵn của cụ Nguyễn đình Chiểu mà cảm xúc ra thơ song thất lục bát. Một thể thơ rất thích hợp cho việc diễn ngâm theo nền nhạc truyền thống của dân tộc như đàn tỳ bà, đàn tranh, sáo, nhị, trống, phách v.v...

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 147

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 17“

 

Võ ác nhân đã lừa Lục vân Tiên đến hang vắng rồi bỏ chàng ở đó thật là rùng rợn kinh hoàng.

 

“Chàng rầu rĩ tái tê thểu não

Oán hờn căm lảo đảo toàn thân

Thế gian sao lắm bất nhân

Ác hơn lang sói vô luân tồi tàn

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 146

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 16“

 

Đúng như dự đoán của ông lão đánh cá đã khuyên Lục Vân Tiên đừng hy vọng gì ở cha con nhà họ Võ nữa, nhưng ông chỉ nói ý mong Vân Tiên hiểu là vợ chồng cha con nhà ấy đã thay lòng đổi dạ rồi. Khi Võ Công nhìn thấy bộ dạng Lục Vân Tiên loạng choạng sờ soạng bước đi lão đã ngán ngẩm mặt mày, nhưng Lục Vân Tiên mù lòa làm sao mà biết được sắc mặt người ta? Võ Công gượng gạo nói mấy câu chiếu lệ với ông lão đánh cá sau này sẽ cho người đến tận nhà trả ơn.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 145

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 14“

 

Trịnh Hâm gặp thày trò Lục Vân Tiên bị kẹt lại ở một quán nước, đường về Đông Thành còn quá xa. Lục Vân Tiên nhờ hắn giúp đỡ. Trịnh Hâm cũng từng là học trò của Qủy Cốc Tử, nàng Kiều Nguyệt Nga từng được cha cho đến chỗ Qủy Cốc tiên sinh học chữ. Qủy Cốc dấu hai nàng Nguyệt Nga và cô gái hầu tên là Kim Liên ở sau nhà, không để cho đám học trò nam sinh biết mặt. Nhưng mỗi bận Nguyệt Nga và cô hầu ra suối tắm đều bị Trịnh Hâm rình mò ngó trộm. Khi biết chuyện Lục Vân Tiên từng đánh cướp cứu nàng Kiều Nguyệt Nga hắn rất căm tức, cả khi chuyện Lục Vân Tiên có đính hôn với Võ thể Loan rồi, hắn vẫn không an tâm. Hắn quyết lấy mạng Lục Vân Tiên cho bằng được.

 

”Tội tình chi thần linh chứng giám

Giữa rừng sâu ảm đạm kêu la

Điếc tai luân tuất không tha

Trịnh Hâm thèm khát Nguyệt Nga điên cuồng

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 144

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 12“

 

Tên Triệu Ngang cầm đầu một băng đảng xã hội đen ở trong làng với đủ mọi chiêu thức lừa đảo để kiếm tiền, chúng giả làm thày lang, rồi thày bói cuối cùng lại đẩy thày trò Lục Vân Tiên đến tên đạo sĩ có pháp thuật trừ ma diệt quỷ ở thôn Trà Hương. Lục Vân Tiên thì mù lòa ốm yếu nằm liệt giường, nên chúng dụ Tiểu Đồng chạy đi chạy lại các nơi để chúng vét đến đồng xu cuối cùng, chúng xử dụng kỹ năng vặt lông vịt, vặt từ từ cho đến không còn sợi lông nào để cho chúng vặt nữa. Thày trò Lục Vân Tiên chỉ còn cái áo rách và cái khố rách không lẽ chúng cũng lột nốt? Thật là dã man.

 

“Vừa đi khỏi chúng cười đắc ý

Khen Triệu Ngang mưu kế đặt bày

Liêu xiêu hiu hắt cỏ may

Chợ đông buôn bán chỉ ngay lối vào

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 143

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 11“

 

Hai thày trò nhà Lục Vân Tiên dắt díu nhau đi. Lục Vân Tiên thực ra mới ở tuổi vị thành niên nào biết gì về căn bệnh đau mắt của mình nguyên do từ đâu? Bản tính lại ngay thẳng, chàng không hề ngờ thằng bạn nhận là anh em sĩ tử với mình lại đểu giả khốn nạn như vậy? Chàng chưa từng đau mắt hột bao giờ, bụi tóc càng ngứa ngáy khó chịu. Càng ngứa càng dụi tay vào mắt, mắt càng xây xát viêm nhiễm toét ra có thể mưng mủ và mù lòa. Lục Vân Tiên chống gậy loạng choạng đến nơi đồng không mông quạnh, ếch nhái kêu vang toàn thân mệt mỏi rã rời.

 

“Nơi trống trải đồng không mông quạnh

Ếch nhái kêu lau lách vướng chân

Tiên càng khô héo ruột gan

Bước đi uể oải toàn thân đau nhừ

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 142

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 10“

 

“Ngao ngán thay ngút ngàn non nước

Dòng sông xa ô thước phân vi

Tần ngần kẻ ở người đi

Máy trời ken két biết chi mà lần“

 

Cảnh ngộ của Lục Vân Tiên thật là oan trái bi thảm. Lục Vân Tiên đang sung sức trên võ đài hạ gục mấy võ sĩ liền, nhưng khi đấu với Trịnh Hâm thì chàng bị ám khí phóng ra mà không biết, chỉ là thứ bột tro tóc đã sấy khô trộn với nước tiểu mủ cóc và nhựa cây xương rồng cực độc. Khi bụi bay vào mắt thì lại đúng lúc tiểu đồng kêu to nhà có biến... Lúc đó Lục Vân Tiên chỉ nghĩ tới mẹ mà không hề nghĩ tới bụi cát bay vào mắt, chỉ cho là sự ngẫu nhiên trùng hợp mà thôi. Chàng buộc phải dời xa trường thi cấp tốc trở lại quê nhà để hộ tang mẹ. Phong cảnh miêu tả trong thơ thật là ảm đạm dòng sông thì xa mênh mông, cánh chim quạ (ô thước) chia lìa. Ở Việt Nam khi thấy chim cú lợn, tiếng quạ kêu thường là điềm báo có người chết. Bạn bè cùng khóa thi chia ly, máy trời xích kêu ken két chỉ là lối thơ tượng trưng siêu hình mà tôi mô tả về định mệnh con người do tạo hoá xếp đặt.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 141

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 9“

 

Hôm nay vào trang Facebook của tôi thấy Thi sĩ Nguyễn Thanh Hoàng comment rằng:

-“Đã có người ngâm thơ của Thi sĩ Lu Hà rất hay ! Chắc Thi nhân hứng khởi lắm thay!“

 

Tôi trả lời Đại ca ngay:

“Đúng vậy, Anh Thanh Hoàng ạ, nguồn cảm hứng đến từ tha nhân, đến từ đại ngã của nhân loại và vũ trụ. Con người chỉ là một tiểu ngã. Sự xuất thần của thơ ca văn chương triết học khoa học và mọi sáng tạo tinh thần chưa hẳn đã là của riêng ai? Nếu không có hàng triệu hàng tỉ người khác đã chọn lọc nâng đỡ tinh thần dồn tất cả cho anh ta bằng một năng lực hấp dẫn vô hình. Làm thơ được ai đó ngâm, hay phổ nhạc là một vinh hạnh khi anh ta còn sống trên cõi đời này.